อยู่ที่ 9 แล้วโจทย์ให้บวกอีก 3 9 คือเม็ดทุกเม็ดบนแกนถูกดันชิดคาน — เม็ดบนลงมา และเม็ดล่างขึ้นครบทั้ง 4 เม็ด ไม่เหลือท่า “บวก 5 แล้วแก้ส่วนเกิน” อีกแล้ว เพราะ 5 ถูกใช้ไปหมดแล้ว เพื่อนเล็กช่วยข้อนี้ไม่ได้ คำตอบต้องมาจากแกนทางซ้าย 9 + 3 = ?
บทเรียนลงมือทำ · ระดับต้น B
เพื่อนใหญ่บนลูกคิด: ขยับเม็ดด้วยตัวเอง
จำนวนเติมเต็ม 10 ทีละกฎ อ่านกฎ ดูการทดและการยืมทำจริงจนจบทั้งกระบวนการ แล้วลงมือกับลูกคิดเพื่อให้อ่านได้ตรงกับจำนวนที่โจทย์ถาม 9 บท 26 ขั้น ไม่มีการจับเวลา
หน้านี้ขออะไรจากคุณ
รูปแบบเดียวกับบทเรียนเพื่อนเล็ก และให้สัญญาแบบเดียวกัน — ภาพลูกคิดที่จัดไว้พร้อมคำอธิบายอยู่ข้าง ๆ ทุกภาพ แล้วตามด้วย 4 ขั้นที่มีการตรวจคำตอบ ซึ่งเม็ดเป็นของคุณให้ขยับเอง สิ่งที่เปลี่ยนไปคือคำตอบไม่ได้อยู่บนแกนที่เริ่มต้นอีกต่อไป ภาพจึงกว้าง 2 แกน และพื้นที่เล่นอิสระตอนท้ายกว้าง 4 แกน
เพื่อนใหญ่คือเนื้อหาทั้งหมดของระดับต้น B ซึ่งเป็นขั้นที่ 4 ของบันได 9 ระดับ ถ้าจำนวนเติมเต็ม 5 ยังไม่ขึ้นใจ ให้ทำบทเรียนเพื่อนเล็กก่อน — บทผสมข้างล่างใช้อันหนึ่งซ้อนอยู่ในอีกอันหนึ่ง
กฎเพื่อนใหญ่ (จำนวนเติมเต็ม 10) คืออะไร
เมื่อแม้แต่เม็ดบนก็ช่วยไม่ได้ — แกนอยู่ที่ 9 หรือจำนวนที่ต้องใช้มากกว่าเม็ดที่ยังว่างอยู่ — คำตอบต้องมาจากแกนทางซ้าย ให้ลบคู่ของมันออกที่แกนนี้ แล้วบวก 10 ที่แกนโน้น ถ้าเป็นการลบ ก็ลบ 10 ออกที่แกนโน้น แล้วคืนคู่ของมันกลับมาที่แกนนี้ คู่ที่ว่านั้นคือจำนวนที่รวมกันแล้วได้ 10 เสมอ
| จำนวนบนแกน | คู่ของมัน |
|---|---|
| 1 | 9 |
| 2 | 8 |
| 3 | 7 |
| 4 | 6 |
| 5 | 5 |
| 6 | 4 |
| 7 | 3 |
| 8 | 2 |
| 9 | 1 |
5 เป็นคู่ของตัวมันเอง ซึ่งเป็นแถวที่คนมักอ่านผิด และท่าเพื่อนใหญ่บางครั้งต้องอาศัยท่าเพื่อนเล็กมาปิดงานให้ เช่น การลบ 3 ออกจาก 6 ไม่มีเม็ดล่าง 3 เม็ดให้ดึงลง จึงกลายเป็นลบ 5 แล้วคืน 2 นั่นคือบทผสม และเป็นจุดที่ระดับต้น B เริ่มขึ้นจริง ๆ
ลองขยับเม็ดลูกคิดด้วยตัวเอง
หน้าลูกคิดกำลังแสดง 9
บทเรียนทั้งหมด เขียนไว้ครบ
ตอนที่ 1 — ทำไมจึงต้องมีกฎนี้
10 คือเม็ดเดียวบนแกนถัดไป แกนหลักหน่วยว่างเปล่า และมีเม็ดล่างเพียงเม็ดเดียวขึ้นอยู่บนแกนหลักสิบ นั่นคือหน้าตาของ 10 บนลูกคิด — ไม่ใช่แกนที่ล้น แต่เป็นเม็ดที่ขยับไปทางซ้าย 1 หลัก ทุกท่าของเพื่อนใหญ่คือการแลกเปลี่ยนกับเม็ดนั้น
1 กับ 9 การบวก 9 บนแกนที่ไม่มีที่ว่างคือ “ลบ 1 แล้วบวก 10” ยิ่งจำนวนที่บวกใหญ่ ส่วนที่ต้องแก้ก็ยิ่งเล็ก 1 + 9 = 10
2 กับ 8 การบวก 8 คือ “ลบ 2 แล้วบวก 10” แบบแผนนี้คือตารางทั้งหมด — เลขสองตัวในแถวเดียวกันรวมกันได้ 10 และแต่ละตัวคือส่วนแก้ของอีกตัวหนึ่ง 2 + 8 = 10
3 กับ 7 เป็นคู่ที่ตัวอย่าง 3 ใน 4 ข้อข้างล่างใช้ การบวก 7 คือ “ลบ 3 แล้วบวก 10” ส่วนการบวก 3 ตอนที่ไม่มีที่ว่างคือ “ลบ 7 แล้วบวก 10” 3 + 7 = 10
4 กับ 6 การบวก 6 คือ “ลบ 4 แล้วบวก 10” มาแล้ว 4 แถว เหลืออีก 1 แถว — ตารางนี้มี 5 แถว ไม่ใช่ 9 เพราะทุกแถวใช้ได้ทั้งสองทาง 4 + 6 = 10
5 กับ 5 5 เป็นคู่ของตัวมันเอง การบวก 5 ตอนที่ไม่มีที่ว่างคือ “ลบ 5 แล้วบวก 10” และ 5 ที่ลบออกไปก็คือเม็ดบนเม็ดเดียวที่ดันขึ้นไป 5 + 5 = 10
ตอนที่ 2 — การทด การยืม และทั้งสองอย่างพร้อมกัน
เริ่มที่ 9 แกนหลักหน่วยอยู่ที่ 9 แกนหลักสิบว่าง และโจทย์คือ +3 คู่ของ 3 คือ 7 ท่าจึงเป็น — ลบ 7 ที่แกนนี้ แล้วบวก 10 ที่แกนโน้น 9 + 3 = 12
ลบ 7 ดันเม็ดบนขึ้น แล้วดึงเม็ดล่างลง 2 เม็ด แล้ว 9 จะกลายเป็น 2 เม็ดทุกเม็ดที่ท่านี้ต้องใช้ อยู่ถูกฝั่งของคานอยู่แล้ว นี่จึงเป็นการลบธรรมดา ไม่ใช่จำนวนเติมเต็มอีกชั้นหนึ่ง 9 − 7 = 2
บวก 10 ดันเม็ดล่างขึ้น 1 เม็ดบนแกนหลักสิบ ลูกคิดอ่านได้ 12 แกนหลักหน่วยไม่เคยขึ้นเกิน 9 เลย — บนลูกคิดมันขึ้นเกินไม่ได้อยู่แล้ว และกฎทั้งหมดนี้ก็ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อรับมือกับข้อจำกัดข้อนั้นเอง 2 + 10 = 12
เริ่มที่ 8 8 คือเม็ดบนบวกเม็ดล่าง 3 เม็ด เหลือเม็ดว่างอยู่ 1 เม็ด และโจทย์คือ +4 คู่ของ 4 คือ 6 — ลบ 6 ที่แกนนี้ แล้วบวก 10 ที่แกนโน้น 8 + 4 = 12
ลบ 6 ดันเม็ดบนขึ้น แล้วดึงเม็ดล่างลง 1 เม็ด แล้ว 8 จะกลายเป็น 2 เม็ดทั้งสองขยับได้อยู่แล้ว นี่จึงเป็นการลบธรรมดาภายในแกนอีกเช่นเคย 8 − 6 = 2
บวก 10 เม็ดล่าง 1 เม็ดบนแกนหลักสิบ แล้วลูกคิดก็อ่านได้ 12 อีกครั้ง เลขตั้งต้นคนละตัว คู่คนละคู่ แต่มาจบที่เดียวกัน — นี่แหละที่ทำให้กฎนี้รู้สึกเป็นกฎทั่วไป ไม่ใช่สิ่งที่ต้องท่องจำ 2 + 10 = 12
อยู่ที่ 11 แล้วโจทย์ให้ลบ 7 แกนหลักหน่วยอ่านได้ 1 และต้องลบ 7 ออกจากมัน มีเม็ดล่างให้ใช้อยู่เม็ดเดียว ส่วนที่เหลือของจำนวนนี้อยู่บนแกนทางซ้าย และนี่คือจังหวะที่ต้องไปเอามันมา 11 − 7 = ?
อ่านกฎย้อนกลับ การบวกคือ “ลบคู่ของมันออก แล้วบวก 10” การลบก็คือสองท่าเดิมกลับด้าน — “ลบ 10 ออก แล้วคืนคู่ของมันกลับมา” คู่ของ 7 คือ 3 11 − 7 = 4
ลบ 10 ดึงเม็ดล่างบนแกนหลักสิบลง ลูกคิดจะตกจาก 11 เหลือ 1 คุณลบไป 10 ทั้งที่ต้องการแค่ 7 — หายไปเกิน 3 11 − 10 = 1
คืน 3 กลับมา ดันเม็ดล่างขึ้น 3 เม็ดบนแกนหลักหน่วย ลูกคิดอ่านได้ 4 การยืมครั้งนี้คือ 1 เม็ดลงที่แกนหลักสิบ และ 3 เม็ดขึ้นกลับมาที่แกนหลักหน่วย 1 + 3 = 4
เริ่มที่ 6 คู่ของ 7 คือ 3 ท่าจึงควรเป็น — ลบ 3 ที่แกนนี้ แล้วบวก 10 ที่แกนโน้น แต่แกนหลักหน่วยอ่านได้ 6 คือเม็ดบนบวกเม็ดล่าง 1 เม็ด และการลบ 3 ต้องมีเม็ดล่างที่ขึ้นอยู่ 3 เม็ด ซึ่งมีอยู่เม็ดเดียว 6 + 7 = 13
ลบ 5 ก่อน นี่คือเพื่อนเล็กที่ซ้อนอยู่ในเพื่อนใหญ่ การลบ 3 ออกจาก 6 ให้ลบ 5 ไปก่อน แล้วเตรียมคืน 2 กลับมา — ดันเม็ดบนขึ้น แกนอ่านได้ 1 6 − 5 = 1
คืน 2 กลับมา ดันเม็ดล่างขึ้น 2 เม็ด แกนหลักหน่วยอ่านได้ 3 ท่าชั้นในเสร็จแล้ว — 3 ถูกลบออกจาก 6 ด้วยวิธีลบ 5 แล้วบวก 2 1 + 2 = 3
ทีนี้ถึงคราวของ 10 เม็ดล่าง 1 เม็ดบนแกนหลักสิบ แล้วลูกคิดอ่านได้ 13 ภาพนี้คือจุดที่ระดับต้น B เริ่มขึ้นจริง ๆ และเป็นเหตุผลที่บทเรียนเพื่อนเล็กเป็นสิ่งที่ต้องผ่านมาก่อน ไม่ใช่ทางเลือกแทนกัน 3 + 10 = 13
ตอนที่ 3 — ตาคุณแล้ว
ลบ 7 แกนหน่วยเริ่มต้นที่ 9 และเม็ดลูกคิดพร้อมให้ขยับแล้ว เอาเจ็ดออก ให้อ่านได้ 2 — ดันเม็ดบนขึ้น แล้วดึงเม็ดล่างลงสองเม็ด นี่คือการแตะสองครั้งที่แยกจากกัน แกนจึงผ่านตัวเลขอื่นระหว่างทาง ระบบตัดสินเฉพาะค่าที่แกนหยุดอยู่ตอนท้ายเท่านั้น 9 − 7 = 2
ทีนี้บวกสิบ หน้าลูกคิดอ่านได้ 2 ดันเม็ดล่างขึ้นหนึ่งเม็ดบนแกนสิบ ให้หน้าลูกคิดอ่านได้ 12 การบวกก็เสร็จ ขั้นนี้เปิดป้ายบอกหลักไว้ให้ เม็ดที่คุณต้องการอยู่บนแกนที่สองนับจากขวา 2 + 10 = 12, so 9 + 3 = 12
เอาสิบออก หน้าลูกคิดเริ่มที่ 11 ดึงเม็ดล่างบนแกนสิบลง ให้หน้าลูกคิดอ่านได้ 1 หนึ่งเม็ด บนหลักที่ถัดไปทางซ้าย 11 − 10 = 1
ทีนี้คืนสามกลับไป หน้าลูกคิดอ่านได้ 1 ดันเม็ดล่างขึ้นสามเม็ดบนแกนหน่วย ให้อ่านได้ 4 การลบก็เสร็จ ถ้าขยับเกินไป ปล่อยไว้แล้วลองใหม่ได้ ไม่มีการให้คะแนน และปุ่ม "คืนเม็ดลูกคิด" จะรีเซ็ตขั้นนี้ให้ 1 + 3 = 4, so 11 − 7 = 4
สี่แกน ไม่มีเป้าหมาย เพื่อนใหญ่เป็นเทคนิคแรกที่คำตอบออกจากแกนที่มันเริ่มต้นไว้ พื้นที่ทดลองตรงนี้จึงกว้างพอให้การทดมีที่ไป ลองบวกเก้าเข้ากับอะไรสักอย่าง ลองเอาสิบเอ็ดออกจากอีกอย่างหนึ่ง บรรทัดค่าด้านล่างจะเปลี่ยนตามทุกอย่างที่คุณทำ
จากตรงนี้ไปต่อที่ไหน
เทคนิคเดียวกัน แต่ทำหน้าที่ต่างกัน 4 แบบ หน้านี้คือบทเรียนลงมือทำ ส่วนที่เหลือคือแบบอื่น ๆ และไม่มีอันไหนมาแทนหน้านี้ได้
บทฝึกปฏิบัติอื่น ๆ
ห้าเทคนิค บันไดเดียวกัน แต่ละเทคนิคมีบทฝึกปฏิบัติของตัวเองพร้อมเม็ดลูกคิดให้ขยับ และเรียงไว้ที่นี่ตามลำดับที่ผู้เรียนจะได้พบ