Тегін басып шығарылатын кесте

Кіші достар мен үлкен достар кестесі

Соробан қолданатын барлық толықтауыш ережесі — басып шығарып қабырғаға іліп қоятын бір бетте. Кіші достар бесті құрайды, үлкен достар онды құрайды.

Дос жұбын көрсету

Кіші достар — қосу

Бос жер моншақтары жетпей қалғанда, аспан моншағын қосып, оның досын алып тастаңыз.

Кіші достар — қосу
Сізге керегі	Не істейсіз	Себебі
+1	+5 − 4	1 + 4 = 5
+2	+5 − 3	2 + 3 = 5
+3	+5 − 2	3 + 2 = 5
+4	+5 − 1	4 + 1 = 5

Кіші достар — азайту

Дәл сол жұптар кері ретте: аспан моншағын алып тастап, досын қайта қосыңыз.

Кіші достар — азайту
Сізге керегі	Не істейсіз	Себебі
−1	−5 + 4	1 + 4 = 5
−2	−5 + 3	2 + 3 = 5
−3	−5 + 2	3 + 2 = 5
−4	−5 + 1	4 + 1 = 5

Үлкен достар — қосу

Біліктің өзі толып қалғанда, келесі білікке бір қосып, досын осы біліктен алып тастаңыз.

Үлкен достар — қосу
Сізге керегі	Не істейсіз	Себебі
+1	+10 − 9	1 + 9 = 10
+2	+10 − 8	2 + 8 = 10
+3	+10 − 7	3 + 7 = 10
+4	+10 − 6	4 + 6 = 10
+5	+10 − 5	5 + 5 = 10
+6	+10 − 4	6 + 4 = 10
+7	+10 − 3	7 + 3 = 10
+8	+10 − 2	8 + 2 = 10
+9	+10 − 1	9 + 1 = 10

Үлкен достар — азайту

Келесі біліктен бірді қарызға алыңыз да, досын осы білікке қайта қосыңыз.

Үлкен достар — азайту
Сізге керегі	Не істейсіз	Себебі
−1	−10 + 9	1 + 9 = 10
−2	−10 + 8	2 + 8 = 10
−3	−10 + 7	3 + 7 = 10
−4	−10 + 6	4 + 6 = 10
−5	−10 + 5	5 + 5 = 10
−6	−10 + 4	6 + 4 = 10
−7	−10 + 3	7 + 3 = 10
−8	−10 + 2	8 + 2 = 10
−9	−10 + 1	9 + 1 = 10

Бұл кестені қалай пайдалану керек

Оны басып шығарып, алғашқы бірнеше апта бойы абакустың қасында ұстаңыз. Бала бір ережеге екі-үш рет қарайды да, содан кейін оның қажеті болмай қалады — мақсат кестені жаттау емес, алмастыруды саусақтарға автоматты түрде сіңіру.

Мұндағы әр ереже — бір идеяның қайталануы: керекті моншақ бос емес, сондықтан үлкенірек моншақты алып, айырмасын қайтарасыз. Дәл осы бір алмастыру абакусты санау құралынан есептеу құралына айналдырады және абакус жаттығуының ауызша есептеуге ауысуының себебі де сол.

Кіші достарды жаттығу →Үлкен достарды жаттығу →Тегін абакуста сынап көріңіз →Абакусты қалай қолдану керек →Басып шығаруға арналған соробан карточкалары →

Жиі қойылатын сұрақтар

Абакустағы «кіші дос» дегеніміз не?

Кіші дос — сіздің санмен жұптасып 5 беретін сан: 1 мен 4, 2 мен 3. Ол сымда бос жер моншағы қалмағанда керек болады: 4 қосу үшін аспан моншағын түсіріп бесті аласыз да, кіші дос 1-ді бірден кері шығарасыз. Жоғарыдағы қосу кестесінде төрт ереженің бәрі бар. Бұл Бастауыш А деңгейінде үйретіледі.

Абакустағы «үлкен дос» дегеніміз не?

Үлкен дос — сіздің санмен жұптасып 10 беретін сан: 3 пен 7, 4 пен 6, 9 бен 1-ге дейін. Ол сым цифрды мүлде көтере алмағанда керек: сол жақтағы сымға бір моншақ қосып онды бересіз де, өзіңіз тұрған сымнан үлкен досты аласыз. Разрядқа көшудің осы түрі — кіші достардан кейінгі Бастауыш Б деңгейі.

Азайтуға да сол жұптар жүре ме?

Иә — сол жұптар, тек кері бағытта. Сымда жер моншағы жетпей тұрғанда 4 азайту үшін бесті алып, кіші дос 1-ді кері қосасыз. 7 азайту үшін сол жақтағы сымнан онды алып, осы жерге үлкен дос 3-ті қосасыз. Кестеде төрт таблицаның бәрі басылады — кіші және үлкен, қосу және азайту, — сондықтан ойша ештеңені аударып отырудың қажеті жоқ.

Толықтыруларды жаттап алу міндетті ме?

Жұптарды — иә, кестені — жоқ. Төрт кіші дос жұбы мен онға дейінгі толықтырулар лезде есте тұруы керек, өйткені есептің ортасындағы кідіріс қате цифрдан да қымбат. Ал жолдар жатталмайды: бала екі-үш рет қарайды да, алмастыру саусаққа көшіп кетеді. Кесте де сол үшін — алғашқы апталардың анықтамалығы, қайталайтын тізім емес.

Барлық сұрақты көру →

Kani Math — балаларға арналған тегін ауызша есеп практикасы. Ол тегін және әрқашан тегін болып қала береді.

App Store мен Google Play-ден жүктеп алыңыз немесе kani-math.com сайтында вебте жаттығыңыз.