Bài luyện tính nhẩm

Bài nước rút hoạt động thế nào

Mỗi cấp quyết định những phép nào xuất hiện và số lớn đến đâu. Phép cộng lấy hai số từ khoảng mà cấp đó đặt ra; phép trừ hiện đúng những bài đó theo chiều ngược lại — tổng trừ đi một số hạng — nên đáp án không bao giờ âm. Phép nhân lấy một thừa số từ khoảng nhỏ và một từ khoảng lớn, còn phép chia là các tích đó đảo ngược, nên mọi đáp án chia đều là số nguyên. Vế trái và vế phải của bài cộng và nhân được xáo trộn, nên bạn không thể quen đọc mỗi một vế. Thang có một trăm cấp: chỉ phép cộng lúc đầu, phép trừ từ cấp 6, phép nhân từ cấp 21 và phép chia từ cấp 46.

Rồi đồng hồ bắt đầu chạy và một bài toán hiện ra bằng cỡ chữ lớn. Bạn gõ đáp án. Ngay khoảnh khắc những chữ số bạn gõ khớp với đáp án, bài toán được tính là đã giải và bài tiếp theo thế chỗ nó — không có nút nào phải bấm, không quãng dừng, không hiệu ứng nào bắt bạn chờ. Một phím gõ sai không kết thúc bài toán: hãy sửa lại rồi đi tiếp, chỉ có điều bài ấy được đánh dấu là có sửa thay vì giải sạch. Một nút bỏ qua nho nhỏ cho bạn xem đáp án trong chốc lát rồi chuyển tiếp, và bài toán được tính là đã làm nhưng không được tính là đã giải.

Khi hết giờ, điểm của bạn đơn giản là số bài bạn đã giải. Màn hình kết quả đặt bên cạnh nó số bài bạn đã làm, phần trăm số bài bạn giải mà không gõ sai một phím nào, và nhịp độ của bạn theo số bài mỗi phút — và nó nhớ kỷ lục của bạn riêng cho từng tổ hợp thiết lập, nên tiến bộ ở bài cộng hai phút không bao giờ bị che khuất sau một lượt dài đủ cả bốn phép tính.

Vì sao nước rút tính giờ rèn cảm giác về con số

Số học có hai tầng: biết cách tính ra một đáp án, và có sẵn những phép tính quen thuộc bật ra mà chẳng phải tính gì cả. Bài vở ở trường chủ yếu rèn tầng thứ nhất. Bài nước rút tách riêng tầng thứ hai — với chiếc đồng hồ đang chạy và không có chỗ nháp, bất kỳ phép tính nào chưa thành phản xạ đều lộ ra ngay thành một khoảng ngập ngừng, còn những phép bạn đã nắm chắc thì nhanh lên sau mỗi lượt. Vì bài nước rút báo lại nhịp độ và tỉ lệ giải sạch thay vì một con điểm trơ trọi, bạn nhìn thấy được khả năng bật đáp án đang thành phản xạ từ tuần này sang tuần sau.

Đây cũng chính là ý tưởng đằng sau anzan, phần tính nhẩm của việc luyện bàn tính mà chương trình Kani Math hướng tới: bàn tính cho trẻ một phương pháp để giữ các con số, còn luyện tốc độ khiến việc dùng phương pháp ấy trở nên nhẹ tênh. Chín cấp độ của chương trình leo từ những hạt tính đầu tiên tới tính nhẩm nhiều chữ số, và ở mỗi bậc, khoảng cách giữa biết một nước đi và làm chủ nó chính là thứ một lượt tính giờ đo được. Điểm số cứ tăng dần trên cùng một thiết lập là một trong những dấu hiệu rõ nhất rằng tính nhẩm đã thôi còn tốn sức.

Bài luyện này được gọi là gì

Một lượt tính toán có bấm giờ được gọi bằng nhiều cái tên khác nhau, và tất cả đều nói về đúng thứ này. Thầy cô và phụ huynh hay gọi nó là bài luyện tính nhẩm hoặc luyện tính nhẩm nhanh, tức là chỉ đơn giản luyện cho đáp án bật ra sẵn mà không phải viết gì ra giấy. Ở lớp học, cũng bài tập ấy được gọi là bài tính nhanh có bấm giờ hay luyện tốc độ tính, còn bản làm trên giấy trong một phút thì các trường nói tiếng Anh đã gọi là “mad minute” suốt mấy chục năm nay — tiếng Việt không có tên riêng cho nó.

Trên mạng, dạng bài này định danh thành nước rút số học — và đó là nguồn gốc tên của trang này. Trong các trường soroban và bàn tính, bản thân kỹ năng ấy được gọi là anzan: tính trên hình ảnh các hạt trong đầu chứ không phải trên giấy hay trên khung. Bài luyện này là nửa phần bật đáp án của môn ấy, và đó là lý do nó nằm ngay cạnh phần luyện bàn tính trong chương trình Kani Math chứ không tách riêng ra.

Chọn thử thách của bạn

Ai cũng bắt đầu ở cấp 1 — phép cộng với số nhỏ — rồi đi lên. Các dòng bên dưới là điểm khởi đầu theo giai đoạn, không phải xếp lớp; hãy tăng lên khi một lượt chạy thấy trôi chảy, và hạ một cấp thay vì rút ngắn đồng hồ khi độ chính xác giảm.

Có hai thiết lập đáng nói một lời. Phép chia trông khó nhất nhưng lại thường là bài luyện bảng cửu chương tốt nhất, vì mỗi bài đều là một phép nhân đọc ngược. Còn đồng hồ ngắn hơn không phải là lượt dễ hơn — 30 giây thưởng cho khởi đầu nhanh, trong khi 10 phút mới thật sự thử thách việc giữ độ chính xác khi cái mới mẻ đã phai đi.

Thế nào là một điểm số tốt

Điều đó phụ thuộc hoàn toàn vào thiết lập, và đó là lý do bài nước rút giữ kỷ lục cá nhân riêng cho từng tổ hợp. Trên lượt mặc định hai phút cộng và trừ, một em bé còn đang xây độ trôi chảy có thể giải được dăm bài, một em đã luyện quen rơi vào khoảng hai mươi mấy, còn một người lớn tay nhanh thì hơn hẳn — không con số nào trong đó nói lên gì nhiều khi đặt cạnh một khoảng số khác hay một đồng hồ khác, nên hãy so những thứ cùng loại với nhau.

Hai con số đáng theo dõi là kỷ lục của chính bạn trên một thiết lập cố định, và phần trăm giải sạch nằm cạnh nó. Điểm tăng mà độ chính xác giảm thường nghĩa là đang đoán chữ số thay vì tính; điểm tăng cùng tỉ lệ giải sạch cao mới là tốc độ thật. Một tuần với những lượt ngắn mỗi ngày đẩy cả hai đi xa hơn một buổi dài duy nhất.