ئەمە سۆرۆبانێکە. چوارچێوەیەکی دارین کە ڕیزێک ستوونی ڕاوەستاوی ڕاگرتووە، و دەنکەکان بەسەریاندا بەرەو سەرەوە و خوارەوە دەشمێن. نە شاشە هەیە، نە پاتری، نە هیچ شتێکی نووسراو — هەرکە زانیت دەنکەکان چی دەگەیەنن، چوارچێوەکە لەبری تۆ بیری دەمێنێت. لە چەپەوە بۆ ڕاست دەیخوێنیتەوە، ڕێک وەک ژمارەیەک لەسەر کاغەز. سوانپانی چینی هەمان بیرۆکەیە، بە دەنکەیەکی زیادە لە هەر دەستەیەکدا.
ڕێنمایی دەستپێکەران
چۆن ئەبەکەس بەکار بهێنیت
گەشتێکی دەستی بەناو سۆرۆباندا، لە چوارچێوەکەی بەردەمتەوە تا هەڵگرتن و قەرزکردن. بیست بەشی کورت، ئەبەکەسێکی ڕاستەقینە کە دەستی لێ دەدەیت، و ڕوونکردنەوەیەک لەتەنیشت هەر جوڵەیەک. بێ تۆمارکردن، بێ ئەپ، هیچ شتێک بۆ دامەزراندن نییە.
بەشەکانی ئەبەکەس
تاقی بکەرەوە، هەر جارە و یەک جوڵە
چوارچێوەکە 0 پیشان دەدات.
هەموو ڕێنماییەکە
بەشی یەک — ئامێرەکە
دەنکەیەک تەنها کاتێک دەژمێردرێت کە بەر دارەکە کەوتبێت. ئەو تەختە ئاسۆییەی بەناوەڕاستدا تێپەڕیوە، دارە ژماردنە، و گرنگترین بەشی ئامێرەکەیە. دەنکەیەک بەرەو ئەو پاڵ بنێ، ئەوا کارا دەبێت. دووری بخەرەوە، ئەوا دەکوژێتەوە. هەموو ئەوەی دیکەی ئەم پەڕەیە لەو یەک ڕستەیەوە دێت.
هەر ستوونێک یەک ڕەقەم هەڵدەگرێت. هەر ستوونێکی ڕاوەستاو تەنها یەک ڕەقەم لە 0 بۆ 9 هەڵدەگرێت، بۆیە سێ ستوون هەر ژمارەیەک لە 0 بۆ 999 پیشان دەدەن — بە هەمان شێوەی سێ خانەی سەر کاغەز. کاتێک ستوونێک پڕ دەبێت، دەنکەیەک لەسەر ستوونی لای چەپی دەجوڵێنیت. هیچ شتێک بە خۆکارانە ڕوونادات: هەڵگرتنەکە خۆت بە پەنجەت دەیکەیت. ئەوە ئەو بەشەیە کە مێشکت فێری دەبێت.
ئەو دەنکەیەی لەسەروو دارەکەوەیە بەهای 5-ە. لەسەر هەر ستوونێک ڕێک یەکێکیان هەیە، و بە شمانە بەرەو خوارەوە بۆ لای دارەکە کارا دەبێت. چوارچێوەکە ئێستا 5 پیشان دەدات — یەک دەنکە، یەک جوڵە، بێ ژماردن. لەبەر ئەمەیە کە زیادکردنی 5 لەسەر ئەبەکەس خێراترە لە زیادکردنی 1.
ئەو دەنکانەی لەژێر دارەکەوەن هەریەکەیان بەهای 1-ە. چواریان هەیە، و بە شمانە بەرەو سەرەوە کارا دەبن. لێرەدا سێیان بەرزکراونەتەوە، بۆیە ئەم ستوونە 3 دەخوێنێتەوە. دووبارە بیانژمێرە: چوار، نەک پێنج. ئەو دەنکە پێنجەمەی کە نییە، هۆکاری بوونی هەموو ئەو بەشانەی دیکەی ئەم ڕێنماییەیە.
لە چوارچێوەیەکی پڕەوە دەست پێ بکە. ئەم ستوونە 7 پیشان دەدات — دەنکەی ئاسمان خوارەوە، دوو دەنکەی زەوی سەرەوە. پێش هەر ژمێرکردنێکی نوێ ئەبەکەسەکە پاک دەکەیتەوە، واتە هەموو دەنکەیەک دەگەڕێنیتەوە سەر شوێنی سەرەتایی.
سفر دۆخێکە، نەک نەبوونی شت. دەنکەکان هیچ شوێنێک نەچوون. دەنکەی ئاسمان گەڕایەوە سەرەوە، دەنکەی زەوی گەڕانەوە خوارەوە، و هیچ شتێک بەر دارەکە نەکەوتووە — بۆیە چوارچێوەکە 0 دەخوێنێتەوە. لەسەر سۆرۆبانێکی ڕاستەقینە بە لارکردنەوەی چوارچێوەکە و بردنی پەنجەیەک بەژێر دارەکەدا پاکی دەکەیتەوە. هەمیشە لە دۆخی پاککراوەوە دەست پێ بکە.
هەمان دەنکە بەهای 1، 10 یان 100-ە. لەسەر هەر سێ ستوونەکە یەک دەنکەی زەوی بەرزکراوەتەوە، و چوارچێوەکە 111 دەخوێنێتەوە. دەنکەیەکی وەک یەک، جوڵەیەکی وەک یەک، سێ بەهای جیاواز — چونکە بەها لەوەوە دێت کە دەنکەکە لەسەر کام ستوون دانیشتووە. ستوونی سەرەڕاست هەمیشە یەکەکانە.
هەر ستوونی سێیەم نیشانە کراوە. سۆرۆبانێکی ڕاستەقینە خاڵێکی بچووکی لەسەر هەر ستوونی سێیەم هەیە، ئەمەش لەبری ئەوە ڕەنگیان دەکات. نیشانەکان ستوونەکان سێ سێ کۆدەکەنەوە — یەکەکان، هەزارەکان، ملیۆنەکان — هەمان ئەو کارەی کۆما لە 1,000,000 دەیکات. هەر ستوونێکی نیشانەکراو کە بتەوێت بیکە یەکەکان، ئەوانی دیکە خۆیان لەدوایەوە دێن.
بەشی دوو — دانانی ژمارە لەسەری
پەنجەی گەورە بەرەو سەرەوە پاڵ دەنێت، پەنجەی شەهادەت بەرەو خوارەوە. دەنکەی زەوی بە پەنجەی گەورە بەرەو سەرەوە دەچێت و بە پەنجەی شەهادەت دەگەڕێتەوە خوارەوە. دەنکەی ئاسمان بە هەردوو ئاراستە بە پەنجەی شەهادەتە — خوارەوە بۆ کارا کردنی، سەرەوە بۆ کوژاندنەوەی. نزیکەی ڕۆژێک بە زۆرداری هەست پێ دەکرێت، پاشان لەبیر دەچێت، و ئەمەیە کە لە کۆتاییدا وا دەکات دەستێکی ڕاهێنراو خێراتر بجوڵێت لەوەی تۆ ژمارەکان بڵێیت.
ڕەقەمە بچووکەکان تەنها دەنکەی زەوین. بۆ 1، 2، 3 یان 4 تەنها هێندە دەنکەی زەوی بە پەنجەی گەورە بەرەو سەرەوە پاڵ دەنێیت. ئەم ستوونە 3 پیشان دەدات. هێشتا هیچ شتێکی زیرەکانە لێرەدا نییە — بە واتای ڕاستەقینە خەریکی ژماردنی دەنکەت.
پێنج یەک دەنکەیە، نەک پێنج. دەنکەی زەوی گەڕاونەتەوە خوارەوە و دەنکەی ئاسمان هاتووەتە خوارەوە بۆ لای دارەکە. ئەوە 5-ە — یەک جوڵەی یەک پەنجە. ئەمە یەکەم ساتێکە کە ئەبەکەس لە ژماردن خێراترە.
شەش تا نۆ دەکاتە 5 و پاشماوەکە. دەنکەی ئاسمان بۆ ئەو 5-ە بهێنە خوارەوە، پاشان هێندە دەنکەی زەوی بەرەو سەرەوە پاڵ بنێ کە هێشتا پێویستتن. لێرەدا دەکاتە 5 + 2 = 7. هەموو ڕەقەمێک لە 0 بۆ 9 ڕێک بەم شێوەیە دروست دەبێت، و هەر ئەمەشە هۆکاری ئەوەی ستوونێک تەنها پێنج دەنکەی دەوێت لەبری نۆ.
لە بەرزترین خانەوە دەست پێ بکە، لای چەپ. بۆ دانانی 472، ستوونی سەدەکان یەکەم دێت: چوار دەنکەی زەوی بەرەو سەرەوە. کارکردن لە چەپەوە بۆ ڕاست لەگەڵ ئەوەی چۆن ژمارەکە دەڵێیت و دەیخوێنیتەوە دەگونجێت، و ئەمە ئەو خووەیە کە ڕێگرت لێ دەگرێت لە کۆکراوە درێژەکاندا ڕەقەمێک لەدەست بدەیت.
پاشان دەیەکان. ستوونی ناوەڕاست 7-ی دەوێت — دەنکەی ئاسمان خوارەوە بۆ 5، پاشان دوو دەنکەی زەوی بەرەو سەرەوە. ئێستا چوارچێوەکە 470 دەخوێنێتەوە. سەرنج بدە کە هەر ستوونێک بە سەربەخۆیی دادەنرێت؛ کاریان لە یەکتر نییە هەتا دەست بە ژمێرکردن دەکەیت.
پاشان یەکەکان، و تەواو بوو. دوو دەنکەی زەوی لەسەر ستوونی لای ڕاست و چوارچێوەکە 472 دەخوێنێتەوە. سێ ستوون، سێ ڕەقەم، بەو ڕیزبەندییەی کە بە دەنگی بەرز دەیانخوێنیتەوە.
ئێستا دەنکەکان بخوێنەرەوە لەبری ئەوەی دایانبنێیت. ڕیزی ڕەقەمەکان بە ئەنقەست کوژێنراوەتەوە — ئەمە توانای پێچەوانەیە، و هەر ئەمەشە کە بەڕاستی بەرەو بیرکاری زەینی دەتبات. دەنکەی ئاسمانی خوارەوە 5-ە، یەک دەنکەی زەوی لە سەرەوە 1-ە، و هیچ شتێک لەسەر ستوونەکانی دیکە نییە. کەواتە چوارچێوەکە 6 دەخوێنێتەوە.
ئاگات لە دەنکەی ئاسمان بێت کاتێک لەسەر ستوونی یەکەکان نییە. ستوونی ناوەڕاست دەنکەی ئاسمانی خوارەوەیە. لەسەر ستوونی دەیەکان ئەوە 5 نییە — 50-ە. دوو دەنکەی زەوی لەسەر ستوونی سەدەکان دەکاتە 200، و ستوونی یەکەکان بەتاڵە. چوارچێوەکە 250 دەخوێنێتەوە. ئەمە ئەو شێوەیەیە کە دەستپێکەران زۆرتر لە هەمووی بە هەڵە دەیخوێننەوە.
ستوونێکی بەتاڵ لە ناوەڕاستدا سفرە. چوار دەنکەی زەوی لەسەر ستوونی سەدەکان، هیچ شتێک لەسەر دەیەکان، دەنکەی ئاسمان لەگەڵ دوو دەنکەی زەوی لەسەر یەکەکان. ئەو ستوونە ناوەڕاستە بازی پێدا نەدراوە — سفرێکە کە خانەکە کراوە ڕادەگرێت. چوارچێوەکە 407 دەخوێنێتەوە، نەک 47.
بەشی سێ — جوڵاندنی دەنکەکان
بە 1 لەسەر ستوونەکە دەست پێ بکە. یەک دەنکەی زەوی لە سەرەوە، سێی دیکە هێشتا لە خوارەوە حەساونەتەوە. بەتەمای زیادکردنی 2 دەبین. 1 + 2 = 3
ئەو دەنکانەی پێویستتن بەردەستن، کەواتە تەنها بیانجوڵێنە. دوو دەنکەی زەوی زیاتر بە پەنجەی گەورە بەرەو سەرەوە، و ستوونەکە 3 دەخوێنێتەوە. ئەمە جوڵەیەکی ڕاستەوخۆیە: کاتێک دەنکەی بەردەستی بەس هەبێت، کۆکردنەوە بەڕاستی تەنها شماندنیانە. زۆربەی ژمێرکردن لەسەر ئەبەکەس هەر ئەمەیە. 1 + 2 = 3
ئێستا 5 بۆ 13 زیاد بکە. ستوونی یەکەکان 3 پیشان دەدات، و دەنکەی ئاسمانی هێشتا لە سەرەوەیە و بەکار نەهێنراوە. 13 + 5 = 18
زیادکردنی 5 یەک پەنجەیە. دەنکەی ئاسمان دێتە خوارەوە و چوارچێوەکە 18 دەخوێنێتەوە. دەستت لە هیچ دەنکەیەکی زەوی نەدا — لەبەر ئەمەیە کە 5 لەسەر ئەبەکەس ژمارەیەکی هەرزانە بۆ زیادکردن و لەسەر پەنجەکانت ژمارەیەکی گران. 13 + 5 = 18
کەمکردنەوە هەمان ڕێسایە بە پێچەوانەوە. ستوونەکە 8 پیشان دەدات — دەنکەی ئاسمان خوارەوە، سێ دەنکەی زەوی سەرەوە. بەتەمای لابردنی 3 دەبین. 8 − 3 = 5
دەنکەکان لە دارەکە دوور بخەرەوە. سێ دەنکەی زەوی بە پەنجەی شەهادەت دەگەڕێنەوە خوارەوە و ستوونەکە 5 دەخوێنێتەوە. دەنکەی ئاسمان هەرگیز نەجوڵا. لابردن واتە کوژاندنەوەی دەنکە، ڕێک وەک چۆن زیادکردن کارا کردنیان بوو. 8 − 3 = 5
دوو ستوون بە یەک جار: 47 − 25. هەر جارە و لەسەر یەک ستوون کار بکە، ئەوا ئاسان دەمێنێتەوە. ستوونی یەکەکان 7 پیشان دەدات و دەبێت 5 لەدەست بدات؛ ستوونی دەیەکان 4 پیشان دەدات و دەبێت 2 لەدەست بدات. 47 − 25 = 22
هەر ستوونێک ڕەقەمی خۆی چارەسەر دەکات. ستوونی یەکەکان دەنکەی ئاسمانی دەگەڕێنێتەوە سەرەوە (7 − 5 = 2) و ستوونی دەیەکان دوو دەنکەی زەوی دادەبەزێنێت (4 − 2 = 2). چوارچێوەکە 22 دەخوێنێتەوە. ستوونەکان قسەیان لەگەڵ یەکتر نەکرد، چونکە هیچ شتێک پێویستی بە هەڵگرتن نەبوو. 47 − 25 = 22
هەوڵ بدە 3 بۆ ئەمە زیاد بکەیت. هەر چوار دەنکەی زەوی پێشتر لە سەرەوەن. هیچ دەنکەیەکی پێنجەم نییە کە پاڵی پێوە بنێیت، لەگەڵ ئەوەشدا 4 + 3 = 7 بە ڕوونی کۆکراوەیەکی ڕاستەقینەیە کە وەڵامێکی ڕاستەقینەی هەیە. دەست ببە بۆ ئەو دەنکەیەی کە بوونی نییە — ئەو هەستە تەواوی هۆکاری بوونی تەکنیکی داهاتووە. دەنکەی ئاسمان هێشتا بەردەستە، و بەهاکەی 5-ە. 4 + 3 = ?
زیادەت هەیە، کەواتە بەکاری بهێنە و هەندێکی بگەڕێنەوە. ناتوانیت 3 بە ڕاستەوخۆیی زیاد بکەیت. بەڵام دەتوانیت 5 زیاد بکەیت، و 5 دوو زیاترە لە 3 — کەواتە 5 زیاد بکە و پاشان ئەو 2 زیادەیە لاببە. ئێمە بە 2 دەڵێین هاوڕێ بچووکی 3، چونکە 3 + 2 = 5. 4 + 3 = 7
سەرەتا 5 زیاد بکە. دەنکەی ئاسمان دێتە خوارەوە و ستوونەکە دەبازێتە 9. ئەوە ڕێک بە 2 زۆر بەرزە، و بە ئەنقەستیش زۆر بەرزە. 4 + 5 = 9
پاشان هاوڕێ بچووکەکە وەربگرەوە. دوو دەنکەی زەوی دەگەڕێنەوە خوارەوە و ستوونەکە لەسەر 7 جێگیر دەبێت. تۆ 3-ت زیاد کرد بێ ئەوەی هیچ کات سێ دەنکەی بەردەستت هەبێت. هەموو جوڵەیەکی تەواوکەری 5 هەمان شێوەی هەیە: 5 زیاد بکە، هاوڕێ بچووکەکە کەم بکەرەوە. 9 − 2 = 7
ئێستا هەوڵ بدە 3 بۆ 9 زیاد بکەیت. ئەم جارە ستوونەکە بە تەواوی پڕە — دەنکەی ئاسمان خوارەوە، هەر چوار دەنکەی زەوی سەرەوە. هیچ 5-ێکی زیادە نییە کە پشتی پێ ببەستیت، چونکە پێشتر بەکارت هێناوە. 9 بەرزترین شتێکە کە یەک ستوون دەیگاتێ، بۆیە وەڵامەکە دەبێت لە ستوونی لای چەپەوە بێت. 9 + 3 = ?
دە لەسەر ستوونی داهاتوو دەژی. زیادکردنی 3 واتە زیادکردنی 10 و وەرگرتنەوەی 7، چونکە 3 + 7 = 10. ئێمە بە 7 دەڵێین هاوڕێ گەورەی 3. ئەو 10-ە دەچێتە سەر ستوونی لای چەپ؛ ئەو 7-ەش لەم ستوونە کەم دەبێتەوە. 9 + 3 = 12
هاوڕێ گەورەکە لەم ستوونە لاببە. لابردنی 7 لە 9 واتە دەنکەی ئاسمان دەگەڕێتەوە سەرەوە و دوو دەنکەی زەوی دێنە خوارەوە، و 2 دەمێنێتەوە. لەناکاو ستوونەکە نزیکە بەتاڵ دەبێت، کە یەکەم جار هەمیشە بە هەڵە دەردەکەوێت. 9 − 7 = 2
پاشان ئەو 1-ە بۆ لای چەپ هەڵگرە. یەک دەنکەی زەوی لەسەر ستوونی دەیەکان بەرەو سەرەوە و چوارچێوەکە 12 دەخوێنێتەوە. ئەوە هەڵگرتنەکەیە — بە پەنجەی خۆت، لەسەر ستوونی تەنیشت. هەموو جوڵەیەکی تەواوکەری 10 هەمان شێوەی هەیە: هاوڕێ گەورەکە کەم بکەرەوە، 1 بۆ لای چەپ زیاد بکە. 2 + 10 = 12
قەرزکردن هەمان هەڵگرتنە، بەڵام بە پێچەوانەوە. چوارچێوەکە 11 پیشان دەدات و پێویستە 7 لاببەین. ستوونی یەکەکان 1 پیشان دەدات، بۆیە هیچ شتێکی وەک 7 نییە کە لێی لاببەیت. 11 − 7 = 4
سەرەتا ئەو 10-ە لە ستوونی چەپ وەربگرە. یەک دەنکەی زەوی لەسەر ستوونی دەیەکان دەگەڕێتەوە خوارەوە و چوارچێوەکە 1 دەخوێنێتەوە. ئێستا 10-ت لابرد، کە 3 زیاترە لەو 7-ەی بەڕاستی دەتویست لایبەیت. 11 − 10 = 1
پاشان هاوڕێ گەورەکە بگەڕێنەوە. سێ دەنکەی زەوی لەسەر ستوونی یەکەکان بەرەو سەرەوە و چوارچێوەکە 4 دەخوێنێتەوە. هەمان جووتی ژمارەی پێشوو، بە ئاراستەی پێچەوانە: بۆ کەمکردنەوەی 7، 10 لاببە و هاوڕێ گەورەکەی، واتە 3، بگەڕێنەوە. 1 + 3 = 4
هەندێک جار هەردوو هاوڕێ پێکەوە کاردەکەن. چوارچێوەکە 6 پیشان دەدات و ئێمە 7 زیاد دەکەین. هاوڕێ گەورەی 7 دەکاتە 3، بۆیە جوڵەکە ئەمەیە: 3 لەم ستوونە لاببە، پاشان 1 بۆ لای چەپ هەڵگرە. بەڵام سەیری ستوونی یەکەکان بکە — تەنها یەک دەنکەی زەوی لە سەرەوەیە، بۆیە لابردنی 3 لێی خۆی کێشەیەکە. 6 + 7 = 13
سەرەتا 5 لاببە. بۆ کەمکردنەوەی 3 هاوڕێ بچووکەکە بەکار دەهێنیت: دەنکەی ئاسمان بگەڕێنەوە سەرەوە (ئەوە −5-ە) و ستوونەکە دەکەوێتە سەر 1. تۆ 2 زیاترت لابردووە، کە هەنگاوی دواتر چاکی دەکاتەوە. 6 − 5 = 1
هاوڕێ بچووکەکە بگەڕێنەوە. دوو دەنکەی زەوی بەرەو سەرەوە و ستوونەکە 3 دەخوێنێتەوە. ئەو دوو جوڵەیە پێکەوە ڕێک 3-یان کەم کردەوە — هاوڕێ گەورەی 7 — بە بەکارهێنانی تەواوکەری 5 بۆ گەیشتن بەوێ. 1 + 2 = 3
ئێستا ئەو 1-ە هەڵگرە. یەک دەنکەی زەوی لەسەر ستوونی دەیەکان بەرەو سەرەوە و چوارچێوەکە 13 دەخوێنێتەوە. سێ جوڵەی پەنجە بۆ 6 + 7، و هەردوو تەکنیک لە یەک کۆکراوەدا. لێرەوە ئاستی سەرەتایی B دەست پێ دەکات، و لێرەوە ئەبەکەس چیتر یارییەکی ژماردن نییە. 3 + 10 = 13
ئێستا چوارچێوەکە هی تۆیە. پێنج ستوون، ڕەقەمەکان دیارن، هیچ شتێک داخراو نییە. ژمارەیەک دابنێ، بۆی زیاد بکە، لێی کەم بکەرەوە، و کاتێک دەتەوێت لە نوێوە دەست پێ بکەیت پاکی بکەرەوە. کاتێک مەسەلەت دەوێت بۆ کارکردنی لەسەر، «ڕێنماییم بکە» هەر هاوکێشەیەک دەنکە بە دەنکە چارەسەر دەکات، و ڕاهێنانەکانیش کاتت بۆ دەگرن.
تەواوکەرەکان، لە یەک خشتەدا
دوو جووت ژمارە هەموو کارەکە دەکەن. هاوڕێ بچووکی ژمارەیەک ئەوەیە کە پێویستیەتی بۆ گەیشتن بە 5؛ هاوڕێ گەورەکەشی ئەوەیە کە پێویستیەتی بۆ گەیشتن بە 10. ئەم نۆ ڕیزە فێر بە، ئەوا پاشماوەی ئەبەکەس تەنها دەفتەرگرتنە.
| ژمارە | هاوڕێ بچووک (بۆ 5) | هاوڕێ گەورە (بۆ 10) |
|---|---|---|
| 1 | 4 | 9 |
| 2 | 3 | 8 |
| 3 | 2 | 7 |
| 4 | 1 | 6 |
| 5 | — | 5 |
| 6 | — | 4 |
| 7 | — | 3 |
| 8 | — | 2 |
| 9 | — | 1 |
پرسیارە باوەکان
بەشەکانی ئەبەکەس ناویان چییە؟
سندووقە دارینەکە چوارچێوەیە، ئەو تەختە ئاسۆییەی بەناوەڕاستدا تێپەڕیوە دارە ژماردنە، و ئەو تەلە ڕاوەستاوانەش ستوونن — هەر ستوونێک بۆ یەک ڕەقەم. لەسەروو دارەکەوە یەک دەنکەی ئاسمان دانیشتووە بە بەهای 5؛ لەژێریەوە چوار دەنکەی زەوی هەن کە هەریەکەیان بەهای 1-ە. دەنکەیەک تەنها کاتێک دەژمێردرێت کە بەر دارەکە کەوتبێت.
لەسەر ئەبەکەس کام پەنجەکان بەکار دەهێنیت؟
دەنکەی زەوی بە پەنجەی گەورە بەرەو سەرەوە دەچێت و بە پەنجەی شەهادەت دەگەڕێتەوە خوارەوە. دەنکەی ئاسمان بە هەردوو ئاراستە بە پەنجەی شەهادەت دەجوڵێت. تەکنیکی دروستی پەنجە ڕۆژێک دوو ڕۆژ ناخۆش دیارە و پاشان لەبیر دەچێت — ئەمەیە کە لە کۆتاییدا وا دەکات دەستێکی ڕاهێنراو خێراتر ژمێرکردن بکات لەوەی تۆ ژمارەکان بە دەنگی بەرز بڵێیت.
چۆن ژمارەیەک لەسەر ئەبەکەس دەخوێنیتەوە؟
لە چەپەوە بۆ ڕاست بیخوێنەرەوە، هەر جارە و یەک ستوون، و تەنها ئەو دەنکانە بژمێرە کە بەر دارەکە کەوتوون. لەسەر هەر ستوونێک، دەنکەی ئاسمانی هێنراوە خوارەوە 5-ە و هەر دەنکەیەکی زەوی بەرزکراوە 1-ە، بۆیە ستوونێک کە دەنکەی ئاسمان لەگەڵ دوو دەنکەی زەوی پیشان بدات دەکاتە 7. ستوونێک کە هیچی بەر دارەکە نەکەوتبێت سفرە و هێشتا خانەکەی خۆی ڕادەگرێت.
هاوڕێ بچووک و هاوڕێ گەورە چین؟
ئەوانە ئەو جووتە تەواوکەرانەن کە ژمێرکردن لەسەر ئەبەکەس بەکار دەخەن. هاوڕێ بچووک ئەوەیە کە ژمارەیەک پێویستیەتی بۆ گەیشتن بە 5 (3 و 2 هاوڕێ بچووکن)، و هاوڕێ گەورەش ئەوەیە کە پێویستیەتی بۆ گەیشتن بە 10 (3 و 7 هاوڕێ گەورەن). کاتێک دەنکەی بەس نییە بۆ زیادکردنی ژمارەیەک بە ڕاستەوخۆیی، لەبری ئەوە 5 یان 10 زیاد دەکەیت و هاوڕێکەی لێ کەم دەکەیتەوە.