K
Kani Math
ئەبەکەسی کۆسمیک
خوێندنەوەی دەنکە

ئەبەکەسەکە بخوێنەرەوە

سەیری دەنکەکان بکە و ژمارەکە بڵێ. هەشت چوارچێوە لە هەر خولێکدا، هەر جارە و یەک توانا، لەسەر هەمان بزوێنەری دەنکە کە خوێندکارەکانمان بەکاری دەهێنن — بێ تۆمارکردن، هیچ شتێک بۆ دامەزراندن نییە.

🧮 هەشت چوارچێوە بۆ هەر خولێک. هیچ شتێک پاشەکەوت ناکرێت، و هەر کاتێک بتەوێت دەتوانیت بوەستیت.🎁 بەخۆڕایی، بێ تۆمارکردن، لەسەر مۆبایل کاردەکات
چۆن کار دەکات

سێ هەنگاو، هەشت چوارچێوە

  1. 1
    ئەوە هەڵبژێرە کە ڕاهێنانی لەسەر دەکەیت
    چوار پلە، بە ڕیزبەندی فێرکردن: دەنکەکانی زەوی، دەنکەی پێنج، بەهای خانە، و ستوونە بەتاڵەکان. هەریەکەیان شتێکی جیاواز جیا دەکاتەوە کە دەستپێکەران تێیدا هەڵە دەکەن، بۆیە خولێک زۆرتر ئەو توانایەیە کە هەڵتبژاردووە، نەک تێکەڵەیەک لە هەموو شتێک.
  2. 2
    چوارچێوەکە بخوێنەرەوە
    چوارچێوەکە ژمارەیەک هەڵدەگرێت و هەرگیز باسی ناکات. نە ڕەقەم لەژێر ستوونەکاندا هەیە و نە بەها لە دارەختی دەستڕاگەیشتندا، بۆیە تاکە ڕێگای وەڵامدانەوە خوێندنەوەی دەنکەکانە. ئەوەی دەیبینیت بینووسە و لە «بپشکنە» بدە.
  3. 3
    هەمان چوارچێوە دووبارە ببینە
    ئەنجامەکە لەتەنیشت ئەو چوارچێوەیەدا دەردەکەوێت کە هەر ئێستا خوێندتەوە، ئەم جارە بە ڕەقەمە داگیرساوەکانیەوە. هەڵەکە ستوون بە ستوون بەسەر ئەو ژمارەیەدا دەدۆزیتەوە کە بەڕاستی تێیدا هەڵەت کرد، لەبری ئەوەی لەسەر ژمارەیەکی نوێ لە سەرەتاوە دەست پێ بکەیتەوە.

دەتەوێت ڕاهێنان لەسەر چی بکەیت؟

هەشت چوارچێوە بۆ هەر خولێک. هیچ شتێک پاشەکەوت ناکرێت، و هەر کاتێک بتەوێت دەتوانیت بوەستیت.

چوارچێوەی 1 لە 8
بارکردنی ئەبەکەس…

بۆچی خوێندنەوەی دەنکەکان پێش کۆکردنەوە لەسەریان دێت

زۆربەی خولەکانی ئەبەکەس بە کۆکردنەوە دەست پێ دەکەن، و زۆربەی ئەو فێرخوازانەی دەگیرسێن، یەک هەنگاو پێشتر گیراون: ناتوانن سەیری چوارچێوەیەک بکەن و بڵێن چی هەڵگرتووە بێ ئەوەی هەموو دەنکەیەک بژمێرن. ژمێریاری یەک ستوون زۆر بچووکە — ئەو یەک دەنکەیەی سەروو دارەکە بەهای پێنجە، هەریەکە لەو چوارەی ژێری بەهای یەکە، و دەنکەیەک تەنها کاتێک دەژمێردرێت کە بەر دارەکە کەوتبێت — بۆیە هەموو خوێندنەوەکە ئەوەیە کە ئەو ڕاستییانە بکەیت بە یەک نیگا بۆ هەر ستوونێک لەبری ژماردنێک. هەموو ڕێسایەک کە دواتر فێر دەکرێت، وا دادەنێت کە ئەو نیگایە پێشتر ئامادەیە. هاوڕێ بچووکەکان، هاوڕێ گەورەکان، هەڵگرتن بەسەر ستوونەکاندا: هەریەکەیان جێگرەوەیەکن کە لەسەر ستوونێک ئەنجام دەدرێن کە لە مێشکتدا ڕایدەگریت، و ئەو فێرخوازەی هێشتا خەریکی ژماردنە، هیچ سەرنجێکی بۆ خودی جێگرەوەکە نامێنێتەوە. ئینجا ڕێساکە سەخت دەردەکەوێت، لە کاتێکدا ئەوەی شکستی هێناوە خوێندنەوەکەیە.

خوێندنەوە هەروەها ئەو نیوەیەیە کە بە تەنها ڕاهێنانی لەسەر ناکرێت. پەڕەکانی ڕاهێنان داوای وەڵام دەکەن، نەک داوای خوێندنەوە، بۆیە هەڵەیەک وەک کۆیەکی هەڵە دەردەکەوێت بێ ئەوەی ڕێگایەک هەبێت بزانیت ئایا ژمێریارییەکە هەڵە بووە یان چوارچێوەکە بە هەڵە خوێندراوەتەوە. ئەم ئامرازە جیایان دەکاتەوە. لێرەدا هیچ کۆ ناکرێتەوە و هیچ کات ناگیرێت: چوارچێوەکە ژمارەیەک هەڵدەگرێت، تۆ ژمارەکە دەڵێیت، و وەڵامی هەڵە ناوی دەنرێت وەک یەکێک لەو چوار شتەی دەستپێکەران بەڕاستی دەیکەن، لەبری ئەوەی تەنها نیشانە بکرێت و بەسەریدا تێپەڕێت. یەک خوو شایانی ئەوەیە لەگەڵیدا بنیات بنرێت — ستوونەکان لە چەپەوە بۆ ڕاست وەربگرە، بەو ڕیزبەندییەی ژمارەکە پێی دەنووسرێت، تا وەڵامەکە بە ڕیزبەندی خانەکان دەربچێت و هەرگیز پێویست نەکات لە کۆتاییدا لە نوێوە ڕێک بخرێتەوە. هەشت چوارچێوە نزیکەی دوو خولەک دەخایەنن، کە شایانی ئەوەیە بۆ ماوەی هەفتەیەک پێش هەر خولێکی ڕاهێنان بکرێت، نەک یەک جار بۆ کاتژمێرێک.

چوار پلەکە، و هەریەکەیان چی دەشکێنن

پێپلیکانە ئاشکراکە بەپێی پانییە: یەک ستوون، پاشان دوو، پاشان سێ. ئەو پێپلیکانەیە هەڵەیە، چونکە پانی ئەو شتە نییە کە دەستپێکەرێک تێیدا شکست دەهێنێت. هەر پلەیەکی خوارەوە ساتێکە کە پێویستە شتێکی نوێ باوەڕ بکەیت دەربارەی ئەوەی سەیری دەکەیت، و ژمارەی ستوونەکان کاریگەرییەکی لاوەکی ئەو ساتەیە نەک خودی ساتەکە. ئەو سێ هەڵە خوێندنەوەیەی لە دەوریان بنیات نراون شایانی ناوهێنانن، چونکە فێرخواز بە دەگمەن دەزانێت کامیانی ئێستا کردووە: ئەو دەنکەیەی سەروو دارەکە پشتگوێ دەخرێت، بۆیە حەوت وەک دوو دەگەڕێتەوە؛ سفرێکی ناوەڕاست دەکەوێت، بۆیە 407 وەک 47 دەگەڕێتەوە؛ و ستوونەکان لە گەورەترین کۆمەڵەوە دەخوێنرێنەوە لەبری لە چەپەوە، بۆیە 27 وەک 72 دەگەڕێتەوە. بە ڕیزبەندی بەسەر لیستەکەدا بڕۆ خوارەوە، و پلەیەک بە تەواوبوو دابنێ کاتێک وەڵامەکان بێ وەستان بۆ ژماردن دێن — نزیکەی چرکەیەک بۆ هەر چوارچێوەیەک لەسەر ئەو دوو پلەیەی یەک ستوونن، دوو چرکە لەسەر بەهای خانە، و سێ لەسەر پلەی ستوونی بەتاڵ، کە کاتە زیادەکە بۆ پشکنینی ستوونێک دەڕوات کە هیچی لەسەر نییە، نەک ژماردنی ستوونێک کە هەیەتی.

دەنکەکانی زەوی
یەک ستوون، یەک بۆ چوار دەنکە لەژێر دارەکەوە. بە پەنجە بیانژمێرە — هێشتا هیچ شتێک وێنایی نییە.
دەنکەی پێنج
یەک ستوون، و ئەو دەنکەیەی سەروو دارەکە بەشدار دەبێت. ئێستا یەک دەنکە واتای پێنجە، کە گەورەترین بازە لەسەر هەموو چوارچێوەکە.
بەهای خانە
دوو یان سێ ستوون، هیچیان بەتاڵ نین. هەمان دەنکەکان واتای ژمارەی جیاواز دەدەن بەپێی ئەوەی لەسەر کام ستوون دانیشتوون.
ستوونە بەتاڵەکان
سێ ستوون، یەکێکیان بەتاڵ. ستوونێکی بەتاڵ سفرە، نەک ستوونێک کە بازی پێدا بدرێت — بەم شێوەیە 407 وەک 47 دەخوێنرێتەوە.

هەمان ئەو چوارچێوەیەی خوێندکارەکان بەکاری دەهێنن

ئەو دەنکانەی ئەم پەڕەیە وێنەی ئەبەکەسێک نین. ئەوان ڕێک هەمان ئەو بەشەن کە لەناو ئەپی Kani Math کاردەکات و ڕاستەوخۆ لەوێوە بار دەکرێت: هەمان شێوەی ستوونەکان، هەمان بۆشایی نێوان دەنکەکان، هەمان ناوی خانەکانی سەروو ستوونەکان، و هەمان ڕەفتار لەسەر مۆبایل وەک لەسەر لاپتۆپ. ئەوەی لێرەدا ڕاهێنانی خوێندنەوەی لەسەر دەکەیت، هەمان ئەوەیە کە لە هەموو شوێنێکی دیکە سەیری دەکەیت، و ئەمە گرنگترە لەوەی وا دەردەکەوێت. ئەو فێرخوازەی لەسەر وێنەیەکی سادەکراو ڕادەهێنێت، دەبێت دواتر چوارچێوە ڕاستەقینەکە لە نوێوە فێر بێت، بە زۆری ڕێک لەو خاڵەدا کە ژمێریارییەکە ئەوەندە سەخت بووە کە پێویستی بەو ڕەوانییە هەیە.

لەگەڵ خوێنەری ڕوونما کاردەکات

هەر ستوونێک کۆنترۆڵێکی ناودارە، بۆیە چوارچێوەکە بە تەختەکلیلیش وەک بە پەنجە دەگەڕێت. تا پرسیارەکە چالاکە، ستوونەکان شوێنی دەنکەکانیان باس دەکەن نەک بەهاکەیان: شتێکی وەک «ستوونی 100، دەنکەی ئاسمان لە خوارەوە: 1، دەنکەی زەوی لە سەرەوە: 2» دەبیستیت، و خۆت حەوت دەردەهێنیت، ڕێک وەک ئەو سەردانکەرەی دەبینێت. کاتێک وەڵامت دایەوە، ڕێگە بە چوارچێوەکە دەدرێت بەهاکەی بڵێت و ڕەقەمەکان لەژێر ستوونەکاندا دەردەکەون. ڕاهێنانەکە بە هەردوو شێوە هەمانە، و هەموو مەبەستەکە ئەوەیە — ئەو وەشانە دەستڕاگەیشتووەی وەڵامەکە بە دەنگ دەخوێنێتەوە، وەشانێکی دەستڕاگەیشتووی ئەم ڕاهێنانە نییە.

پرسیارە باوەکان

چۆن بزانم دەنکەکان چ ژمارەیەک پیشان دەدەن؟
هەر جارە و یەک ستوون وەربگرە، لە چەپەوە، و تەنها ئەو دەنکانە بژمێرە کە بەرەو دارەکە پاڵ پێوە نراون. ئەو دەنکەیەی سەروو دارەکە بەهای پێنجە و هەریەکە لەو چوارەی ژێری بەهای یەکە، بۆیە دەنکەی سەرەوە هێنراوە خوارەوە لەگەڵ دوو دەنکەی بەرزکراوە دەکاتە حەوت. ستوونێکی بەتاڵ سفرە و لەگەڵ ئەوەشدا خانەکەی خۆی ڕادەگرێت. ئامانجت یەک نیگا بێت بۆ هەر ستوونێک، نەک ژماردنێک.
بۆچی منداڵەکەم 407 وەک 47 دەخوێنێتەوە؟
چونکە ستوونێکی بەتاڵ هیچی نییە کە ببینرێت، بۆیە بازی پێدا دەدرێت و هەموو ڕەقەمێکی دوای ئەو یەک خانە دەشمێت. ئەمە هەڵەیەکی لەدەستدانی خانەیە نەک هەڵەیەکی ژماردن، و دوای ئەوەش کە خوێندنەوە لە هەموو شوێنێکی دیکە ڕەوان دەبێت هێشتا دەمێنێتەوە — لەبەر ئەمەیە کە لێرەدا ستوونە بەتاڵەکان پلەیەکی خۆیان هەیە. ئەو دوو هەڵە خوێندنەوەیەی دیکە بریتین لە پشتگوێخستنی ئەو دەنکەیەی سەروو دارەکە، و خوێندنەوەی گەورەترین کۆمەڵ بە یەکەم لەبری ستوونی سەرەتای لای چەپ.
بۆچی ڕەقەمەکان شاراوەن تا وەڵام دەدەمەوە؟
چونکە چوارچێوەکە خودی پرسیارەکەیە. تا پرسیارەکە چالاکە، پەڕەکە ڕیزی ڕەقەمەکان، بەهاکە لە دارەختی دەستڕاگەیشتندا و هەر بەهایەکی سەرەتایی تەختەی ژمارەکان ڕادەگرێت، بۆیە تاکە ڕێگە بۆ وەڵام دەنکەکانن — بەکارهێنەری خوێنەری ڕوونما شوێنی دەنکەکانی هەر ستوونێک دەبیستێت و ژمێریارییەکە بە خۆی دەکات. لە «بپشکنە» بدە و هەمان ئەو چوارچێوەیە بەهاکەی خۆی دەڵێت، بۆیە چاککردنەوەکە لەسەر هەمان ئەو ژمارەیە دەکەوێت کە تێیدا هەڵەت کرد.
ئەمە چۆن لە کارتی فلاشی سۆرۆبانی چاپکراو جیاوازە؟
هەمان توانا، ژوورێکی جیاواز. دروستکەری کارتەکان دەستەیەکی جێگیر چاپ دەکات بۆ مێزێک کە هیچ ڕوونمایەکی لەسەر نییە، و گەورەیەک کارتەکان بەرز دەکاتەوە و هەڵیاندەسەنگێنێت. لێرەدا دەنکەکان هەمان ئەو بەشە زیندووەن کە لە ئەپەکەوە هاتووە، هەڵسەنگاندنەکە دەستبەجێیە، وەڵامێکی هەڵە ناوی ئەو هەڵە خوێندنەوەیە دەبات کە کردووتە، و ئەو چوارچێوەیەی بە هەڵە خوێندتەوە بە ڕەقەمە داگیرساوەکانییەوە دووبارە دەکێشرێتەوە. زۆر خێزان هەردووکیان بەکاردەهێنن.
ئایا پێویستە سەرەتا بەناو ڕێنمایی «چۆن ئەبەکەس بەکار بهێنیت»دا بڕۆین؟
تەنها ئەگەر ئامێرەکە نوێ بێت. ڕێنماییەکە لە /abacus/how-to-use بیست بەش دەبڕێت لەسەر بەشەکانی چوارچێوەکە، تەکنیکی پەنجە، بەهای خانە و تەواوکەرەکان — ئەو فێر دەکات. ئەم پەڕەیە وا دادەنێت کە بەهای دەنکەکان زانراون و یەک شت دەکات: هەشت چوارچێوە، یەک توانا بۆ هەر خولێک، هەتا خوێندنەوە چیتر ژماردن نەبێت. لەوێ فێری بە، لێرەش بیکە بە خۆکار.
هەموو پرسیارەکان ببینە →